محمد حسن سمسار
225
جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )
در پنج فرسخى مىرسى و از اين ده تا قريه نخذ نيز 5 فرسخ است و از نخذ تا شهر كوار مسافت يك تير پرتاب و همين جا محل قسمت شدن آب شهر كوار است و از نخذ تا قريه بيجان 4 فرسخ و از بيجان تا جور 6 فرسخ و از آنجا تا دشت شوراب 5 فرسخ و از آنجا تا خان آزاد مرد 6 فرسخ است و از اين محل در صحرائى به طول سه فرسخ پوشيده از نرگس مضعف ( خودرو ) قرار دارد . و از خان آزاد مرد تا قريه كيرند 6 فرسخ و از آنجا تا قريه مى 6 فرسخ و از مى تا رأس العقبه 6 فرسخ و در اينجا منزلى است بنام آذركان ، و از آذركان تا خان بركاته 4 فرسخ و از بركاته تا شهر سيراف در حدود 7 فرسخ است و مجموعا 60 فرسخ مىباشد « 314 » » تنها اختلافى كه بين اين دو راه به چشم مىخورد اين است كه استخرى « دورى بين بخر تا بنجمان را پنج فرسنگ دانسته و ابن حوقل چهار فرسنگ در نتيجه فاصله بين شيراز تا سيراف به حساب استخرى 61 فرسنگ برابر نوشته ابن حوقل 60 فرسنگ مىشود . مقدسى در احسن التقاسيم مراحل راه سيراف و شيراز را چنين ذكر كرده است « و تاخذ من شيراز الى كفره مرحلة ثم الى كول ثم الى بومهان مرحلة الى جور مرحلة « 315 » » و سپس راه سيراف تا جور را نيز چنين ياد مىكند . « و تاخذ من سيراف الى جم مرحلة ثم الى برزره مرحلة ثم الى كيرند مرحلة ثم الى مه مرحلة الى رايكان مرحلة ثم الى بيا بشوراب مرحلة ثم الى جور مرحلة « 316 » » راهى نيز از سيراف به نجيرم ميرفت كه بندر كم اهميتى بود . سيراف بسبب اهميت بازرگانى و موقعيت مهم دريانوردى از مراكز نظامى نيز بشمار ميآمد . وجود فيلخانه عضدى دليل روشنى است بر اين امر . راه ديگرى سيراف را به دارابگرد كه يكى از دو شهر مهم فارس بود
--> ( 314 ) - صورة الارض ص 52 . ( 315 ) - احسن التقاسيم ص 455 . ( 316 ) - احسن التقاسيم ص 454 .